هاککردن، فیشینگ و ئازاردانی ئەلیکترۆنی ـ هەموو ساڵێک لە نەمسادا سەدان هەزار بەکارهێنەر دەبنە قوربانیی تاوانکاریی سایبەری. کاریگەرییەکانی هەندێک جار زۆر گەورەن و تاوانباران سوود لە نەناسراوی لە ئینتەرنێتدا وەردەگرن.
ژمارەی سکاڵا تۆمارکراوەکان لە زۆربەی بوارەکانی تاواندا، بۆ نموونە دزی لە ماڵان یان تاوانە ئابوورییەکان، هەروا لە ئاستێکی بەرزدا ماوەتەوە. بەڵام بەپێی زانیارییەکانی ئۆفیسی فیدراڵیی پۆلیسی تاوانناسیی نەمسا، لە بواری تاوانکاریی سایبەریدا ژمارەی سکاڵا تۆمارکراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦ بە بەراورد بە ساڵی پێشوو بە ڕێژەی ٣٠٫٩ لە سەد زیاد بووە و گەیشتووەتە کەمێک زیاتر لە ١٣٬٠٠٠ حاڵەت.
هەر کەسێک دەکرێت ببێتە قوربانیی تاوانکاریی سایبەری
ئەمڕۆ هەر بەکارهێنەرێکی ئینتەرنێت دەکرێت تووشی تاوانە سایبەرییەکان ببێت ـ تەنانەت ئەگەر زۆر کەس و کۆمپانیاکان بە گشتی نەیانەوێت دان بەو ڕاستییەدا بنێن. مرۆڤ گەورەترین خاڵی لاوازە و هەرواش دەمێنێتەوە. زیانە داراییەکانی ئەمە زۆر گەورەن. Wolfram Littich، سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبردنی گرووپی Allianz لە نەمسا و جێگری سەرۆکی یەکێتیی بیمەی نەمسا VVO، ڕوونی دەکاتەوە کە هەموو ساڵێک لە نەمسادا زیانی چەندین ملیۆن یۆرۆ دروست دەبێت. وەک ڕاپرسییەکی نوێی ئەنجومەنی سەلامەتیی هاتوچۆ (KFV) دەریدەخات، ژمارەی تاوانە سایبەرییە تۆمارنەکراوەکان و زیانەکانیان لە نەمسادا زۆرە. بۆ نموونە، ٢٤ لە سەدی بەشداربووانی ڕاپرسییەکە دەڵێن لە ساڵانی ڕابردوودا بوونەتە قوربانیی تاوانێکی سایبەری و زیانیان بەرکەوتووە.
زیانە داراییە گەورەکان و لێکەوتە دەروونییە درێژخایەنەکان
ئەگەر ئەم ئەنجامانە بۆ هەموو دانیشتووانی چالاک لە ئینتەرنێتدا بگشتێنرێنەوە، کە لە نەمسادا نزیکەی ٤٫٢ ملیۆن کەسن، ئەوە واتای ئەوەیە کە لە ساڵانی ڕابردوودا لانیکەم یەک ملیۆن کەس لە نەمسا، بەهۆی ڕووداوێک کە لانیکەم یەک جار ڕوویداوە، لە ڕووی دارایی یان دەروونییەوە زیانیان بەرکەوتووە. Othmar Thann، بەڕێوەبەری KFV، ڕوونی دەکاتەوە: «بەپێی وتەی زیانلێکەوتووان، لە ساڵانی ڕابردوودا زۆربەی زیانە داراییەکان بەهۆی ڤایرۆس و فێڵکاری لە گەیاندنی کاڵاوە دروست بوون.» بەپێی ڕاپرسییەکەی KFV کە زیاتر لە ٢٬٤٠٠ کەس تێیدا بەشدارییان کردووە، زیانی دارایی بە تایبەتی لە حاڵەتەکانی دزینی داتای هەستیاردا (دزینی ناسنامە) زۆر بەرزە. زیانلێکەوتووان تێکڕای زیانەکە بە نزیکەی ١٬٢٠٠ یۆرۆ مەزەندە دەکەن. ئەوانەش کە بوونەتە قوربانیی فێڵکاریی ئینتەرنێتی، هەندێک جار زیانی دارایی گەورەیان بەردەکەوێت. لە کۆمپانیاکاندا، هەر کە داتای هەستیار بەبێ ڕەزامەندیی خاوەنەکەی بکەوێتە دەستی کەسانی تر، ئەم زیانانە دەتوانن بەخێرایی بگەنە چەندین ملیۆن یان تەنانەت ملیار.
کۆمپانیا بچووکەکان بە تایبەتی لە مەترسیدان
زیانلێکەوتووان بڕی زیانی داراییی خۆیان بە تێکڕا ٤٨٠ یۆرۆ دیاری دەکەن. بەڵام تاوانکاریی ئینتەرنێتی هەمیشە تەنها کاریگەریی دارایی نییە؛ لە ڕووی دەروونیشەوە زیانەکان دەتوانن زۆر گەورە بن: لە توێژینەوەکەی KFVدا، سەدا ٧٢ی زیانلێکەوتووان دەڵێن بەهۆی ڕووداوێکەوە تووشی کاریگەریی دەروونی و سۆزداریی توند تا مامناوەند بوون. ئەوانەی تووشی پێشێلکردنی سەلامەتیی دەروونی (ئازاردانی بەردەوام) و دزینی ناسنامە بوون، توندترین کاریگەریی دەروونییان لەسەر بووە. توێژینەوەیەکی نوێی کۆمپانیای وردبینیی ژمێریاری KPMGیش دەریدەخات کە تاوانکاریی سایبەری تەنها تاکەکان ناگرێتەوە. سەدا ٣٠ی ئەو کۆمپانیایانەی بەشدارییان لە ڕاپرسییەکەدا کردووە، دەڵێن پێشتر بەهۆی تاوانێکی سایبەرییەوە زیانیان بەرکەوتووە. ئەندریاس تۆمێک، هاوبەشی KPMG لە بواری ڕاوێژکاریدا، ڕوون دەکاتەوە: «هەم کاروبارە بچووک و مامناوەندەکان و هەم کۆمپانیا زەبەلاحەکان دەبێت هۆشیاریی خۆیان سەبارەت بە ئاسایشی سایبەری زیاتر بکەن.» هەروەها دەڵێت: «کۆمپانیاکان پێویستییان بە دیدێکی گشتگیر هەیە، تا بتوانن بە شێوەیەکی کاریگەر ڕووبەڕووی ئاستەنگەکانی تاوانکاریی سایبەری ببنەوە.» پێویست بە ڕێبازێکی یەکگرتوو و هاوسەنگە کە بە هەمان ئەندازەی تەکنەلۆژیا، مرۆڤ و پرۆسەکانیش لەبەرچاو بگرێت. بە کورتی، ئاسایشی سایبەری دەبێت ببێتە «بەرپرسیارێتیی ڕاستەوخۆی بەڕێوەبەرانی باڵا»، تا کۆمپانیاکان بتوانن لە بەرامبەر تاوانکاریی سایبەریدا بەرگری لە خۆیان بکەن.
چارەسەرەکان: